Sushruta Samhita
Progress:82.2%
तन्द्राङ्गमर्दारुचिविभ्रमाः स्युः क्षुधोऽभिघातात् कृशता च दृष्टेः । कण्ठास्यशोषः श्रवणावरोधस्तृष्णाभिघातद्धृदये व्यथा च ॥१६॥
There will be drowsiness, body pain, and confusion, resulting from the disturbance caused by hunger. There will also be emaciation, dryness of the throat and mouth, ear blockages, thirst, and distress in the heart.
english translation
भूख के कारण होने वाली परेशानी के कारण उनींदापन, शरीर में दर्द और भ्रम की स्थिति होगी। इसके अलावा, क्षीणता, गले और मुंह का सूखना, कान बंद होना, प्यास और हृदय में परेशानी भी होगी।
hindi translation
tandrAGgamardArucivibhramAH syuH kSudho'bhighAtAt kRzatA ca dRSTeH । kaNThAsyazoSaH zravaNAvarodhastRSNAbhighAtaddhRdaye vyathA ca ॥16॥
hk transliteration by Sanscriptश्रान्तस्य निःश्वासविनिग्रहेण हृद्रोगमोहावथवाऽपि गुल्मः । जृम्भाऽङ्गमर्दोऽङ्गशिरोक्षिजाड्यं निद्राभिघातादथवाऽपि तन्द्रा ॥१७॥
Exhaustion, the repression of breath, heart disease, fainting, or even a swelling (Gulma), may occur. There may also be yawning, body pain, stiffness of the body and head, and lethargy caused by sleep deprivation or drowsiness.
english translation
थकावट, सांस का रुक जाना, हृदय रोग, बेहोशी या यहां तक कि सूजन (गुल्मा) भी हो सकती है। इसके अलावा जम्हाई, शरीर में दर्द, शरीर और सिर में अकड़न और नींद की कमी या उनींदापन के कारण सुस्ती भी हो सकती है।
hindi translation
zrAntasya niHzvAsavinigraheNa hRdrogamohAvathavA'pi gulmaH । jRmbhA'Ggamardo'GgazirokSijADyaM nidrAbhighAtAdathavA'pi tandrA ॥17॥
hk transliteration by Sanscriptतृष्णार्दितं परिक्लिष्टं क्षीणं शूलैरभिद्रुतम् । शकृद्वमन्तं मतिमानुदावर्तिनमुत्सृजेत् ॥१८॥
A person suffering from intense thirst, being distressed, weakened, and afflicted by pain, who is repeatedly vomiting, should be abandoned by a wise physician if afflicted with Udavarta.
english translation
तीव्र प्यास से पीड़ित, व्याकुल, दुर्बल, पीड़ा से पीड़ित, बार-बार उल्टी करने वाले मनुष्य को उदावर्त से पीड़ित होने पर बुद्धिमान चिकित्सक से उपचार करा लेना चाहिए।
hindi translation
tRSNArditaM parikliSTaM kSINaM zUlairabhidrutam । zakRdvamantaM matimAnudAvartinamutsRjet ॥18॥
hk transliteration by Sanscriptसर्वेष्वेतेषु विधिवदुदावर्तेषु कृत्स्नशः । वायोः क्रिया विधातव्याः स्वमार्गप्रतिपत्तये ॥१९॥
In all these cases of Udavarta, the proper course of action should be to restore the function of the Vayu to its normal path through the prescribed treatments.
english translation
उदावर्त के इन सभी मामलों में, उचित कार्यवाही यही होनी चाहिए कि निर्धारित उपचारों के माध्यम से वायु के कार्य को उसके सामान्य पथ पर बहाल किया जाए।
hindi translation
sarveSveteSu vidhivadudAvarteSu kRtsnazaH । vAyoH kriyA vidhAtavyAH svamArgapratipattaye ॥19॥
hk transliteration by Sanscriptसामान्यतः पृथक्त्वेन क्रियां भूयो निबोध मे । आस्थापनं मारुतजे स्निग्धस्विन्ने विशिष्यते ॥२०॥
Generally, separately, the actions should be understood, and the specific treatment for the Vata-related condition involves the use of lubricating, fomenting (warm treatments) methods, especially in cases caused by the wind (Vayu).
english translation
सामान्यतः, क्रियाओं को अलग-अलग समझा जाना चाहिए, तथा वात-संबंधी स्थिति के लिए विशिष्ट उपचार में चिकनाई, सिंकाई (गर्म उपचार) विधियों का उपयोग शामिल है, विशेष रूप से वायु के कारण होने वाले मामलों में।
hindi translation
sAmAnyataH pRthaktvena kriyAM bhUyo nibodha me । AsthApanaM mArutaje snigdhasvinne viziSyate ॥20॥
hk transliteration by Sanscript