Sushruta Samhita
Progress:26.7%
अथातः प्रतिश्यायप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ॥१॥
Now we shall discourse on the chapter which deals with the (symptoms and) medical treatment of catarrh.
english translation
तण्डूकीयाक का लेप लगाया जाना चाहिए, और इस मामले में, लक्षणों में पीली त्वचा (पांडुवर्ण) की उपस्थिति और बच्चे के कारण कमजोरी (अंगसाद) की भावना शामिल है। अब हम उस अध्याय पर चर्चा करेंगे जो जुकाम के (लक्षणों और) चिकित्सा उपचार से संबंधित है।
hindi translation
athAtaH pratizyAyapratiSedhaM vyAkhyAsyAmaH ॥1॥
hk transliteration by Sanscriptयथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ॥२॥
As said by Lord Dhanvantari.
english translation
जैसा कि भगवान धन्वंतरि ने कहा है।
hindi translation
yathovAca bhagavAn dhanvantariH ॥2॥
hk transliteration by Sanscriptनारीप्रसङ्गः शिरसोऽभितापो धूमो रजः शीतमतिप्रतापः । सन्धारणं मूत्रपुरीषयोश्च सद्यः प्रतिश्यायनिदानमुक्तम् ॥३॥
The contact with a woman, heating of the head, exposure to smoke and dust, excessive cold or heat, and the retention of urine and feces are stated to be the immediate causes of coryza (Pratishyaya).
english translation
स्त्री के सम्पर्क में आना, सिर का गर्म होना, धुंआ और धूल का संपर्क, अत्यधिक सर्दी या गर्मी, मल-मूत्र का रुक जाना आदि को प्रतिश्याय के तात्कालिक कारण बताया गया है।
hindi translation
nArIprasaGgaH ziraso'bhitApo dhUmo rajaH zItamatipratApaH । sandhAraNaM mUtrapurISayozca sadyaH pratizyAyanidAnamuktam ॥3॥
hk transliteration by Sanscriptचयं गता मूर्धनि मारुतादयः पृथक् समस्ताश्च तथैव शोणितम् । प्रकोप्यमाणा विविधैः प्रकोपणैर्नृणां प्रतिश्यायकरा भवन्ति हि ॥४॥
Vata, Pitta, Kapha, and blood, either individually or collectively accumulating in the head and aggravated by various aggravating factors, indeed become the causes of nasal catarrh (Pratishyaya) in individuals.
english translation
वात, पित्त, कफ और रक्त, व्यक्तिगत रूप से या सामूहिक रूप से सिर में जमा होकर और विभिन्न उत्तेजक कारकों द्वारा बढ़ कर, वास्तव में व्यक्तियों में नासिकाशोथ (प्रतिश्याय) का कारण बन जाते हैं।
hindi translation
cayaM gatA mUrdhani mArutAdayaH pRthak samastAzca tathaiva zoNitam । prakopyamANA vividhaiH prakopaNairnRNAM pratizyAyakarA bhavanti hi ॥4॥
hk transliteration by Sanscriptशिरोगुरुत्वं क्षवथोः प्रवर्तनं तथाऽङ्गमर्दः परिहृष्टरोमता । उपद्रवाश्चाप्यपरे पृथग्विधा नृणां प्रतिश्यायपुरःसराः स्मृताः ॥५॥
Heaviness of the head, frequent sneezing, pain in the limbs, and the appearance of gooseflesh on the body, along with other various symptoms, are considered premonitory signs of nasal catarrh (Pratishyaya) in individuals.
english translation
सिर में भारीपन, बार-बार छींक आना, अंगों में दर्द, शरीर पर रोंगटे खड़े हो जाना, तथा अन्य विभिन्न लक्षण, व्यक्तियों में नाक से जुकाम (प्रतिश्याय) के पूर्वसूचक लक्षण माने जाते हैं।
hindi translation
zirogurutvaM kSavathoH pravartanaM tathA'GgamardaH parihRSTaromatA । upadravAzcApyapare pRthagvidhA nRNAM pratizyAyapuraHsarAH smRtAH ॥5॥
hk transliteration by Sanscript