Sushruta Samhita
Progress:98.3%
द्रवाढ्यमपि शुष्कं तु सम्यगेवोपपद्यते । विशुष्कमन्नमभ्यस्तं न पाकं साधु गच्छति ॥४९६॥
Even if a liquid is added to dry food, it should be used properly. Food that becomes dry after cooking does not digest well.
english translation
यदि सूखे भोजन में तरल पदार्थ मिलाया जाए, तो उसे सही ढंग से उपयोग करना चाहिए। पकने के बाद यदि भोजन सूखा हो जाए, तो उसका पाचन ठीक से नहीं होता।
hindi translation
dravADhyamapi zuSkaM tu samyagevopapadyate । vizuSkamannamabhyastaM na pAkaM sAdhu gacchati ॥496॥
hk transliteration by Sanscriptपिण्डीकृतमसङ्क्लिन्नं विदाहमुपगच्छति । स्रोतस्यन्नवहे पित्तं पक्तौ वा यस्य तिष्ठति ॥४९७॥
Food that is compacted and not mixed improperly will aggravate the bile if it stays in the digestive tract or during cooking.
english translation
जो भोजन पिण्डीकृत और असंगत रूप से मिश्रित नहीं होता, वह पाचनतंत्र में या पकाते समय पित्त को उत्तेजित करता है।
hindi translation
piNDIkRtamasaGklinnaM vidAhamupagacchati । srotasyannavahe pittaM paktau vA yasya tiSThati ॥497॥
hk transliteration by Sanscriptविदाहि भुक्तमन्यद्वा तस्याप्यन्नं विदह्यते । शुष्कं विरुद्धं विष्टम्भि वह्निव्यापदमावहेत् ॥४९८॥
Food that is either burning or dry, or that causes obstruction, will bring about digestive disorders and symptoms of excessive heat.
english translation
जो भोजन दाहक, सूखा, या अवरोधक होता है, वह पाचन विकार और अत्यधिक गर्मी के लक्षण उत्पन्न करता है।
hindi translation
vidAhi bhuktamanyadvA tasyApyannaM vidahyate । zuSkaM viruddhaM viSTambhi vahnivyApadamAvahet ॥498॥
hk transliteration by Sanscriptआमं विदग्धं विष्टब्धं कफपित्तानिलैस्त्रिभिः । अजीर्णं केचिदिच्छन्ति चतुर्थं रसशेषतः ॥४९९॥
Food that is half-digested, burnt, or obstructed by the three doshas—Kapha, Pitta, and Vata—can lead to indigestion, as some believe, if it is in the form of the fourth taste.
english translation
जो भोजन आधा पच गया हो, दाहक हो, या कफ, पित्त, और वायु द्वारा अवरोधित हो, वह अजीर्ण उत्पन्न कर सकता है, कुछ लोग मानते हैं, यदि वह चौथे रस के रूप में हो।
hindi translation
AmaM vidagdhaM viSTabdhaM kaphapittAnilaistribhiH । ajIrNaM kecidicchanti caturthaM rasazeSataH ॥499॥
hk transliteration by Sanscriptअत्यम्बुपानाद्विषमाशनाद्वा सन्धारणात् स्वप्नविपर्ययाच्च । कालेऽपि सात्म्यं लघु चापि भुक्तमन्नं न पाकं भजते नरस्य ॥५००॥
Due to excessive drinking of water, eating incompatible foods, irregular eating habits, or disturbances caused by sleep, even when consumed at the proper time, food that is light and properly digested does not produce the desired effect in a person.
english translation
अत्यधिक जलपान, असंगत भोजन, असंगत आहार, या नींद के कारण होने वाले विकारों के कारण, यदि भोजन सही समय पर, हल्का और ठीक से पचने वाला हो, तब भी वह व्यक्ति को अपेक्षित प्रभाव नहीं देता।
hindi translation
atyambupAnAdviSamAzanAdvA sandhAraNAt svapnaviparyayAcca । kAle'pi sAtmyaM laghu cApi bhuktamannaM na pAkaM bhajate narasya ॥500॥
hk transliteration by Sanscript