Astanga Hrudaya
Progress:98.3%
उन्मादं घृतमनवं शोकं मद्यं, व्यपस्मृतिं ब्रह्मी । निद्रानाशं क्षीरं जयति, रसाला प्रतिश्यायम् ॥५१॥
Purāna ghrta (aged ghee): Cures Unmada (insanity). Madya (wine): Cures Shoka (grief, sorrow). Brāhmī: Cures Apasmriti (epilepsy). Kshira (milk): Cures Nidranasha (loss of sleep). Rasāla (spiced churned curd): Cures Pratishyaya (running nose, common cold).
english translation
unmAdaM ghRtamanavaM zokaM madyaM, vyapasmRtiM brahmI । nidrAnAzaM kSIraM jayati, rasAlA pratizyAyam ॥51॥
hk transliteration by Sanscriptमांसं कार्श्यं, लशुनः प्रभञ्जनं, स्तब्धगात्रतां स्वेदः । गुडमञ्जर्याः खपुरो नस्यात् स्कन्धांसबाहुरुजम् ॥५२॥
Mamsa (meat): Cures Karshya (emaciation). Laśuna (garlic): Cures Prabhanjana (Vata aggravation). Sveda (fomentation/sudation): Cures Stabdhagaatra (rigidity of the body). Resin of Guḍamañjari used as Nasya (nasal drops): Cures pain of the neck, shoulders, and arms.
english translation
mAMsaM kArzyaM, lazunaH prabhaJjanaM, stabdhagAtratAM svedaH । guDamaJjaryAH khapuro nasyAt skandhAMsabAhurujam ॥52॥
hk transliteration by Sanscriptनवनीतखण्दमर्दितमौष्ट्रं मूत्रं पयश्च हन्त्युदरम् । नस्यं मूर्धविकारान्, विद्रधिमचिरोत्थमस्रविस्रावः ॥५३॥
Ustramutra (camel’s urine) mixed with butter and camel’s milk: Destroys Udara (enlargement of the abdomen). Nasya (nasal medication): Cures Murdha vikara (diseases of the head). Asrasrava (bloodletting): Cures Achira vidradhi (abscess of recent onset).
english translation
navanItakhaNdamarditamauSTraM mUtraM payazca hantyudaram । nasyaM mUrdhavikArAn, vidradhimacirotthamasravisrAvaH ॥53॥
hk transliteration by Sanscriptनस्यं कवलो मुखजान्, नस्याञ्जनतर्पणानि नेत्ररुजः । वृद्धत्वं क्षीरघृते, मूर्च्छां शीतम्बुमारुतच्छायाः ॥५४॥
Nasya & Kavala (mouth gargles): Cure Mukharoga (diseases of the mouth). Nasya, Anjana (collyrium), & Tarpana: Cure Akshi roga / Netra ruja (diseases of the eyes). Kshira (milk) & Ghrta (ghee): Prevent Vriddhatva (old age). Śītambu (cold water sprinkling), Māruta (fanning air), & Chāyā (shade): Relieve Murcha (fainting).
english translation
nasyaM kavalo mukhajAn, nasyAJjanatarpaNAni netrarujaH । vRddhatvaM kSIraghRte, mUrcchAM zItambumArutacchAyAH ॥54॥
hk transliteration by Sanscriptसमशुक्तार्द्रकमात्रा मन्दे वह्नौ, श्रमे सुरा स्नानम् । दुःखसहत्वे स्थैर्ये व्यायामो, गोक्षुरुर्हितः कृच्छ्रे ॥५५॥
Ādraka (ginger) mixed with equal quantity of Śukta (vinegar): Best for Mandagni (dyspepsia/low digestive fire). Surā (beer) & Snāna (bath): Relieve Shrama (exertion). Vyāyāma (exercise): Best for endurance/bearing sorrow and gaining stability. Gokṣura: Beneficial in Mutrakrichra (dysuria/difficulty in urination).
english translation
samazuktArdrakamAtrA mande vahnau, zrame surA snAnam । duHkhasahatve sthairye vyAyAmo, gokSururhitaH kRcchre ॥55॥
hk transliteration by Sanscript