Sushruta Samhita
Progress:87.5%
कफापहं शाकमुक्तं वरुणप्रपुनाड(ट)योः । रूक्षं लघु च शीतं च वातपित्तप्रकोपणम् ॥२७१॥
The vegetables of Varuṇa and Prapuṇāṭa are said to alleviate Kapha. They are dry, light, and cold, but they aggravate Vata and Pitta.
english translation
वरुण और प्रपुनाड का शाक कफ का नाश करता है। यह रूक्ष, लघु और शीतल होता है, लेकिन वात और पित्त को बढ़ाने वाला है।
hindi translation
kaphApahaM zAkamuktaM varuNaprapunADa(Ta)yoH । rUkSaM laghu ca zItaM ca vAtapittaprakopaNam ॥271॥
hk transliteration by Sanscriptदीपनं कालशाकं तु गरदोषहरं कटु । कौसुम्भं मधुरं रूक्षमुष्णं श्लेष्महरं लघु ॥२७२॥
Kala-shaka is stimulating, pungent, and helps remove toxins. Kausumbha is sweet, dry, hot, light, and reduces Kapha.
english translation
काल-शाका उत्तेजक, तीखा और विषाक्त पदार्थों को निकालने में मदद करता है। कौसुम्भ मधुर, रूक्ष, गर्म, हल्का तथा कफ को कम करने वाला होता है।
hindi translation
dIpanaM kAlazAkaM tu garadoSaharaM kaTu । kausumbhaM madhuraM rUkSamuSNaM zleSmaharaM laghu ॥272॥
hk transliteration by Sanscriptवातलं नालिकाशाकं पित्तघ्नं मधुरं च तत् । ग्रहण्यर्शोविकारघ्नी साम्ला वातकफे हिता । उष्णा कषायमधुरा चाङ्गेरी चाग्निदीपनी ॥२७३॥
Nalika-shaka is Vata-promoting, sweet, and reduces Pitta. It is beneficial for disorders of the digestive system and hemorrhoids, and suitable for Vata and Kapha imbalances. Angeri is hot, astringent, sweet, and stimulates digestion.
english translation
नालिकाशाक वातवर्धक, मधुर और पित्त का नाश करने वाला है। यह ग्रहणी और अर्श के विकारों को नष्ट करता है और वात-कफ के विकारों में हितकारी है। आङ्गेरी उष्ण, कषाय, मधुर और अग्नि को प्रदीप्त करने वाली है।
hindi translation
vAtalaM nAlikAzAkaM pittaghnaM madhuraM ca tat । grahaNyarzovikAraghnI sAmlA vAtakaphe hitA । uSNA kaSAyamadhurA cAGgerI cAgnidIpanI ॥273॥
hk transliteration by Sanscriptलोणिकाजातुकत्रिपर्णिकापत्तूरजीवकसुवर्चलाडुडुरककुतुम्बककुठिञ्जरकुन्तलिकाकुरण्टिकाप्रभृतयः ॥२७४॥
Lonika, Jatuka, Triparnika, Pattura, Jivaka, Suvarcala, Ududura, Kutumbaka, Kuthinjara, Kuntalika, and Kurantika, among others.
english translation
लोणिका, जातुक, त्रिपर्णिका, पत्तूर, जीवक, सुवर्चला, डुडुरक, कुतुम्बक, कुठिंजर, कुंतलिका और कुरंटिका आदि।
hindi translation
loNikAjAtukatriparNikApattUrajIvakasuvarcalADuDurakakutumbakakuThiJjarakuntalikAkuraNTikAprabhRtayaH ॥274॥
hk transliteration by Sanscriptस्वादुपाकरसाः शीताः कफघ्ना नातिपित्तलाः । लवणानुरसा रूक्षाः सक्षारा वातलाः सराः ॥२७५॥
Sweet and cold in taste, they are alleviating for Kapha and not excessively aggravating for Pitta, with a slightly salty taste, dry, alkaline, and promote Vata, as well as having a fluid quality.
english translation
स्वादु, पक्व और शीतल, ये कफनाशक हैं और पित्त को अधिक बढ़ाते नहीं हैं, लवण का हल्का स्वाद रखते हैं, रूक्ष, क्षारीय और वात को बढ़ाने वाले हैं, साथ ही तरल गुणधर्म वाले हैं।
hindi translation
svAdupAkarasAH zItAH kaphaghnA nAtipittalAH । lavaNAnurasA rUkSAH sakSArA vAtalAH sarAH ॥275॥
hk transliteration by Sanscript