Sushruta Samhita
Progress:40.2%
प्रवेशेऽप्येतदुद्देशादवेक्ष्यं च तथाऽऽतुरे । प्रतिद्वारं गृहे चास्य पुनरेतन्न गण्यते ॥४६॥
"Even upon entering, this should be observed with the above intent; it is not considered valid again if it occurs at every door or in the house of the patient."
english translation
"प्रवेश करते समय भी उक्त उद्देश्य से इसका अवलोकन करना चाहिए; यदि यह हर दरवाजे पर या रोगी के घर में होता है तो इसे पुनः मान्यता नहीं दी जाती है।"
hindi translation
केशभस्मास्थिकाष्ठाश्मतुषकार्पासकण्टकाः । खट्वोर्ध्वपादा मद्यापो वसा तैलं तिलास्तृणम् ॥४७॥
"Hair, ash, bones, wood, stones, fiber, thorns, mats, and materials such as wine, clothing, oil, sesame seeds, and grass should be avoided."
english translation
"बाल, राख, हड्डियाँ, लकड़ी, पत्थर, कपास, कांटे, खटिया के ऊपरी हिस्से, मदिरा, वस्त्र, तेल, तिल और घास को टाला जाना चाहिए।"
hindi translation
नपुंसकव्यङ्गभग्ननग्नमुण्डासिताम्बराः । प्रस्थाने वा प्रवेशे वा नेष्यन्ते दर्शनं गताः ॥४८॥
"Those who are eunuchs, afflicted with leprosy, crippled, naked, or wearing shaved heads and tattered garments should not be considered auspicious for a visit or entrance."
english translation
"जो नपुंसक, कुष्ठरोगी, विकलांग, नग्न या मुंडित सिर और फटे वस्त्र पहने हुए हैं, वे प्रवेश या दर्शन के लिए शुभ नहीं माने जाते हैं।"
hindi translation
भाण्डानां सङ्करस्थानां स्थानात् सञ्चारणं तथा । निखातोत्पाटनं भङ्गः पतनं निर्गमस्तथा ॥४९॥
"Moving from a place of mixed and disturbed vessels, digging, breaking, falling, and exiting are all considered inauspicious."
english translation
"मिश्रित और अशांत बर्तन के स्थान से चलना, खुदाई, तोड़ना, गिरना और बाहर निकलना सभी अशुभ माने जाते हैं।"
hindi translation
वैद्यासनावसादो वा रोगी वा स्यादधोमुखः । वैद्यं सम्भाषमाणोऽङ्गं कुड्यमास्तरणानि वा ॥५०॥
"A physician's seat, or a patient lying in a head-down position, or a person conversing with the physician while in a bed, are considered inauspicious if they are on a cot or have coverings."
english translation
"वैद्य का आसन, रोगी का सिर नीचे की स्थिति में लेटना, या वैद्य से बिस्तर पर बातचीत करना, ये सभी अशुभ माने जाते हैं यदि वे खटिया या ढ़कने वाली चीज़ों पर हैं।"
hindi translation
1.
वेदोत्पत्त्यध्यायः
Origin Of Ayurveda
2.
शिष्योपनयनीयाध्यायः
Initiation Of The Pupil
3.
अध्ययनसंप्रदानीयाध्यायः
Classification Of Ayurveda
4.
प्रभाषणीयाध्यायः
General Explanations
5.
अग्रोपहरणीयाध्यायः
Preliminary Measures
6.
ऋतुचर्याध्यायः
Different Seasons Of The Year
7.
यन्त्रविध्यध्यायः
Surgical Appliances
8.
शस्त्रावचारणीयाध्यायः
Surgical Instruments
9.
योग्यासूत्रीयाध्यायः
Practical Surgical Instructions
10.
विशिखानुप्रवेशनीयाध्यायः
Qualifications Of A Physician
11.
क्षारपाकविध्यध्यायः
Alkaline Cautery
12.
अग्निकर्मविध्यध्यायः
Thermal Cautery
13.
जलौकावचारणीयाध्यायः
Usage Of Leeches
14.
शोणितवर्णनीयाध्यायः
Description Of Blood
15.
दोषधातुमलक्षयवृद्धिविज्ञानीयाध्यायः
Knowledge Of Doshas
16.
कर्णव्यधबन्धविध्यध्यायः
Puncturing And Bandaging The Ear
17.
आमपक्वैषणीयाध्यायः
Features Of Unripe And Ripe Swelling
18.
व्रणालेपनबन्धविध्यध्यायः
Poulticing And Bandaging Of Wounds
19.
व्रणितोपासनीयाध्यायः
Care Of The Wounded
20.
हिताहितीयाध्यायः
Suitable And Unsuitables For Health
21.
व्रणप्रश्नाध्यायः
Questions Concerning Wounds
22.
व्रणास्रावविज्ञानीयाध्यायः
Knowledge Of Exudates Of Wounds
23.
कृत्याकृत्यविध्यध्यायः
Prognosis Of Wounds
24.
व्याधिसमुद्देशीयाध्यायः
Knowledge Of Diseases
25.
अष्टविधशस्त्रकर्मीयाध्यायः
Eight Kinds Of Surgical Operations
26.
प्रनष्टशल्यविज्ञानीयाध्यायः
Knowledge Of Foreign Bodies
27.
शल्यापनयनीयाध्यायः
Removal Of Foreign Bodies
28.
विपरीताविपरीतव्रणविज्ञानीयाध्यायः
Prognosis Of Wounds
विपरीताविपरीतदूतशकुनस्वप्ननिदर्शनीयाध्यायः
Auspicious And Inauspicious Dreams
30.
पञ्चेन्द्रियार्थविप्रतिपत्त्यध्यायः
Good And Bad Sensory Perceptions
31.
छायाविप्रतिपत्त्यध्यायः
Signs Of Color And Fatal Prognosis
32.
स्वभावविप्रतिपत्त्यध्यायः
Good And Bad Nature Of Body Parts Fatal Signs
33.
अवारणीयाध्यायः
Fatal Signs Of Diseases
34.
युक्तसेनीयाध्यायः
Duties Of Army Surgeon
35.
आतुरोपक्रमणीयाध्यायः
Examination Of The Patient
36.
भूमिप्रविभागविज्ञानीयाध्यायः
Kinds Of Land Regions
37.
मिश्रकाध्यायः
Drugs Of Specific Actions
38.
द्रव्यसंग्रहणीयाध्यायः
Groups Of Drugs
39.
संशोधनसंशमनीयाध्यायः
Purificatory And Palliative Drugs
40.
द्रव्यरसगुणवीर्यविपाकविज्ञानीयाध्यायः
Drugs And Their Properties
41.
द्रव्यविशेषविज्ञानीयाध्यायः
Knowledge Of Categories Of Drugs
42.
रसविशेषविज्ञानीयाध्यायः
Knowledge Of Tastes Of Drugs
43.
वमनद्रव्यविकल्पविज्ञानीयाध्यायः
Recipes Of Emetic Drugs
44.
विरेचनद्रव्यविकल्पविज्ञानीयाध्यायः
Recipes Of Purgative Drugs
45.
द्रवद्रव्यविध्यध्यायः
Knowledge Of Liquid Substances
46.
अन्नपानविध्यध्यायः
Diet Articles And Regimen Of Diet
Progress:40.2%
प्रवेशेऽप्येतदुद्देशादवेक्ष्यं च तथाऽऽतुरे । प्रतिद्वारं गृहे चास्य पुनरेतन्न गण्यते ॥४६॥
"Even upon entering, this should be observed with the above intent; it is not considered valid again if it occurs at every door or in the house of the patient."
english translation
"प्रवेश करते समय भी उक्त उद्देश्य से इसका अवलोकन करना चाहिए; यदि यह हर दरवाजे पर या रोगी के घर में होता है तो इसे पुनः मान्यता नहीं दी जाती है।"
hindi translation
केशभस्मास्थिकाष्ठाश्मतुषकार्पासकण्टकाः । खट्वोर्ध्वपादा मद्यापो वसा तैलं तिलास्तृणम् ॥४७॥
"Hair, ash, bones, wood, stones, fiber, thorns, mats, and materials such as wine, clothing, oil, sesame seeds, and grass should be avoided."
english translation
"बाल, राख, हड्डियाँ, लकड़ी, पत्थर, कपास, कांटे, खटिया के ऊपरी हिस्से, मदिरा, वस्त्र, तेल, तिल और घास को टाला जाना चाहिए।"
hindi translation
नपुंसकव्यङ्गभग्ननग्नमुण्डासिताम्बराः । प्रस्थाने वा प्रवेशे वा नेष्यन्ते दर्शनं गताः ॥४८॥
"Those who are eunuchs, afflicted with leprosy, crippled, naked, or wearing shaved heads and tattered garments should not be considered auspicious for a visit or entrance."
english translation
"जो नपुंसक, कुष्ठरोगी, विकलांग, नग्न या मुंडित सिर और फटे वस्त्र पहने हुए हैं, वे प्रवेश या दर्शन के लिए शुभ नहीं माने जाते हैं।"
hindi translation
भाण्डानां सङ्करस्थानां स्थानात् सञ्चारणं तथा । निखातोत्पाटनं भङ्गः पतनं निर्गमस्तथा ॥४९॥
"Moving from a place of mixed and disturbed vessels, digging, breaking, falling, and exiting are all considered inauspicious."
english translation
"मिश्रित और अशांत बर्तन के स्थान से चलना, खुदाई, तोड़ना, गिरना और बाहर निकलना सभी अशुभ माने जाते हैं।"
hindi translation
वैद्यासनावसादो वा रोगी वा स्यादधोमुखः । वैद्यं सम्भाषमाणोऽङ्गं कुड्यमास्तरणानि वा ॥५०॥
"A physician's seat, or a patient lying in a head-down position, or a person conversing with the physician while in a bed, are considered inauspicious if they are on a cot or have coverings."
english translation
"वैद्य का आसन, रोगी का सिर नीचे की स्थिति में लेटना, या वैद्य से बिस्तर पर बातचीत करना, ये सभी अशुभ माने जाते हैं यदि वे खटिया या ढ़कने वाली चीज़ों पर हैं।"
hindi translation