Sushruta Samhita
Progress:34.7%
अथातः प्रनष्टशल्यविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ॥१॥
Now, we shall explain the chapter on the exploration of lost splinters.
english translation
अब, हम खोए हुए शल्यों की खोज से संबंधित अध्याय की व्याख्या करेंगे।
hindi translation
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ॥२॥
As said by Lord Dhanvantari.
english translation
जैसा कि भगवान धन्वंतरि ने कहा है।
hindi translation
‘शल’ ‘श्वल’ आशुगमने धातूः; तयोराद्यस्य शल्यमिति रूपम् ॥३॥
The term 'Shal' is derived from the root 'Shval,' which means 'to quickly enter.' Hence, the first form of this root is called 'Shalya.'
english translation
‘शल’ शब्द ‘श्वल’ धातु से लिया गया है, जिसका अर्थ है ‘जल्दी प्रवेश करना।’ इसलिए, इस धातु का पहला रूप ‘शल्यम्’ कहा जाता है।
hindi translation
तद्द्विविधं शारीरमागन्तुकं च ॥४॥
It (the splinter) is of two types: one that is inherent in the body and one that is external.
english translation
यह (शल) दो प्रकार का होता है: एक शरीर में स्वाभाविक रूप से उपस्थित और दूसरा बाहरी।
hindi translation
सर्वशरीराबाधकरं शल्यं, तदिहोपदिश्यत इत्यतः [३] शल्यशास्त्रम् ॥५॥
A splinter that causes disturbance to the entire body is what is referred to here. Thus, this is the science of splinters.
english translation
वह शल जो शरीर को पूरी तरह से प्रभावित करता है, वही यहाँ पर वर्णित है। अतः यही शल्यशास्त्र है।
hindi translation
1.
वेदोत्पत्त्यध्यायः
Origin Of Ayurveda
2.
शिष्योपनयनीयाध्यायः
Initiation Of The Pupil
3.
अध्ययनसंप्रदानीयाध्यायः
Classification Of Ayurveda
4.
प्रभाषणीयाध्यायः
General Explanations
5.
अग्रोपहरणीयाध्यायः
Preliminary Measures
6.
ऋतुचर्याध्यायः
Different Seasons Of The Year
7.
यन्त्रविध्यध्यायः
Surgical Appliances
8.
शस्त्रावचारणीयाध्यायः
Surgical Instruments
9.
योग्यासूत्रीयाध्यायः
Practical Surgical Instructions
10.
विशिखानुप्रवेशनीयाध्यायः
Qualifications Of A Physician
11.
क्षारपाकविध्यध्यायः
Alkaline Cautery
12.
अग्निकर्मविध्यध्यायः
Thermal Cautery
13.
जलौकावचारणीयाध्यायः
Usage Of Leeches
14.
शोणितवर्णनीयाध्यायः
Description Of Blood
15.
दोषधातुमलक्षयवृद्धिविज्ञानीयाध्यायः
Knowledge Of Doshas
16.
कर्णव्यधबन्धविध्यध्यायः
Puncturing And Bandaging The Ear
17.
आमपक्वैषणीयाध्यायः
Features Of Unripe And Ripe Swelling
18.
व्रणालेपनबन्धविध्यध्यायः
Poulticing And Bandaging Of Wounds
19.
व्रणितोपासनीयाध्यायः
Care Of The Wounded
20.
हिताहितीयाध्यायः
Suitable And Unsuitables For Health
21.
व्रणप्रश्नाध्यायः
Questions Concerning Wounds
22.
व्रणास्रावविज्ञानीयाध्यायः
Knowledge Of Exudates Of Wounds
23.
कृत्याकृत्यविध्यध्यायः
Prognosis Of Wounds
24.
व्याधिसमुद्देशीयाध्यायः
Knowledge Of Diseases
25.
अष्टविधशस्त्रकर्मीयाध्यायः
Eight Kinds Of Surgical Operations
प्रनष्टशल्यविज्ञानीयाध्यायः
Knowledge Of Foreign Bodies
27.
शल्यापनयनीयाध्यायः
Removal Of Foreign Bodies
28.
विपरीताविपरीतव्रणविज्ञानीयाध्यायः
Prognosis Of Wounds
29.
विपरीताविपरीतदूतशकुनस्वप्ननिदर्शनीयाध्यायः
Auspicious And Inauspicious Dreams
30.
पञ्चेन्द्रियार्थविप्रतिपत्त्यध्यायः
Good And Bad Sensory Perceptions
31.
छायाविप्रतिपत्त्यध्यायः
Signs Of Color And Fatal Prognosis
32.
स्वभावविप्रतिपत्त्यध्यायः
Good And Bad Nature Of Body Parts Fatal Signs
33.
अवारणीयाध्यायः
Fatal Signs Of Diseases
34.
युक्तसेनीयाध्यायः
Duties Of Army Surgeon
35.
आतुरोपक्रमणीयाध्यायः
Examination Of The Patient
36.
भूमिप्रविभागविज्ञानीयाध्यायः
Kinds Of Land Regions
37.
मिश्रकाध्यायः
Drugs Of Specific Actions
38.
द्रव्यसंग्रहणीयाध्यायः
Groups Of Drugs
39.
संशोधनसंशमनीयाध्यायः
Purificatory And Palliative Drugs
40.
द्रव्यरसगुणवीर्यविपाकविज्ञानीयाध्यायः
Drugs And Their Properties
41.
द्रव्यविशेषविज्ञानीयाध्यायः
Knowledge Of Categories Of Drugs
42.
रसविशेषविज्ञानीयाध्यायः
Knowledge Of Tastes Of Drugs
43.
वमनद्रव्यविकल्पविज्ञानीयाध्यायः
Recipes Of Emetic Drugs
44.
विरेचनद्रव्यविकल्पविज्ञानीयाध्यायः
Recipes Of Purgative Drugs
45.
द्रवद्रव्यविध्यध्यायः
Knowledge Of Liquid Substances
46.
अन्नपानविध्यध्यायः
Diet Articles And Regimen Of Diet
Progress:34.7%
अथातः प्रनष्टशल्यविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ॥१॥
Now, we shall explain the chapter on the exploration of lost splinters.
english translation
अब, हम खोए हुए शल्यों की खोज से संबंधित अध्याय की व्याख्या करेंगे।
hindi translation
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ॥२॥
As said by Lord Dhanvantari.
english translation
जैसा कि भगवान धन्वंतरि ने कहा है।
hindi translation
‘शल’ ‘श्वल’ आशुगमने धातूः; तयोराद्यस्य शल्यमिति रूपम् ॥३॥
The term 'Shal' is derived from the root 'Shval,' which means 'to quickly enter.' Hence, the first form of this root is called 'Shalya.'
english translation
‘शल’ शब्द ‘श्वल’ धातु से लिया गया है, जिसका अर्थ है ‘जल्दी प्रवेश करना।’ इसलिए, इस धातु का पहला रूप ‘शल्यम्’ कहा जाता है।
hindi translation
तद्द्विविधं शारीरमागन्तुकं च ॥४॥
It (the splinter) is of two types: one that is inherent in the body and one that is external.
english translation
यह (शल) दो प्रकार का होता है: एक शरीर में स्वाभाविक रूप से उपस्थित और दूसरा बाहरी।
hindi translation
सर्वशरीराबाधकरं शल्यं, तदिहोपदिश्यत इत्यतः [३] शल्यशास्त्रम् ॥५॥
A splinter that causes disturbance to the entire body is what is referred to here. Thus, this is the science of splinters.
english translation
वह शल जो शरीर को पूरी तरह से प्रभावित करता है, वही यहाँ पर वर्णित है। अतः यही शल्यशास्त्र है।
hindi translation