Sushruta Samhita
Progress:62.2%
तृतीयं भावितं तेन भागं शुष्कं तु भावितम् । दशमूलीकषायेण त्रिवृद्वत्सम्प्रयोजयेत् ॥६१॥
The third part should be prepared with the same method and mixed with the decoction of the ten roots, just as done with Trivrit.
english translation
तृतीय भाग को भी इसी विधि से तैयार करें और दशमूल कषाय के साथ मिलाएं, जैसे त्रिवृत्त के साथ किया गया था।
hindi translation
tRtIyaM bhAvitaM tena bhAgaM zuSkaM tu bhAvitam । dazamUlIkaSAyeNa trivRdvatsamprayojayet ॥61॥
hk transliteration by Sanscriptविधानं त्वक्षु निर्दिष्टं --- । --- फलानामथ वक्ष्यते । हरीतक्याः फलं त्वस्थिविमुक्तं दोषवर्जितम् ॥६२॥
The procedure for the use of Twakshu has been described. Now I will describe the fruits of Haritaki, which are free from defects and beneficial for the bones.
english translation
त्वक्षु के प्रयोग की विधि का वर्णन किया गया है। अब हरीतकी के फल का वर्णन किया जाएगा, जो दोषरहित और हड्डियों के लिए लाभकारी होते हैं।
hindi translation
vidhAnaM tvakSu nirdiSTaM --- । --- phalAnAmatha vakSyate । harItakyAH phalaM tvasthivimuktaM doSavarjitam ॥62॥
hk transliteration by Sanscriptयोज्यं त्रिवृद्विधानेन सर्वव्याधिनिबर्हणम् । रसायनं परं मेध्यं दुष्टान्तर्व्रणशोधनम् ॥६३॥
The fruit should be combined with the method of Tri-vidha for the treatment of all diseases, as it is a supreme rejuvenator, highly beneficial for mental clarity, and effective in cleansing harmful internal wounds.
english translation
फल को त्रिवृद्विधि के अनुसार संयोजित किया जाना चाहिए, क्योंकि यह सभी रोगों का नाशक, सर्वोत्तम रसायन, मानसिक स्पष्टता के लिए अत्यंत लाभकारी, और हानिकारक आंतरिक घावों को शुद्ध करने में प्रभावी है।
hindi translation
yojyaM trivRdvidhAnena sarvavyAdhinibarhaNam । rasAyanaM paraM medhyaM duSTAntarvraNazodhanam ॥63॥
hk transliteration by Sanscriptहरीतकी विडङ्गानि सैन्धवं नागरं त्रिवृत् । मरिचानि च तत्सर्वं गोमुत्रेण विरेचनम् ॥६४॥
For purgation, use a mixture of Haritaki, Vidanga, rock salt, Nagar (Zingiber), Tri-vidha, and pepper, all combined with Gomutra (cow urine).
english translation
विरेचन के लिए हरितकी, विडङ्ग, सैन्धव (साल्ट), नागर (अदरक), त्रिवृत्त और मरिच का मिश्रण गोमूत्र के साथ प्रयोग करें।
hindi translation
harItakI viDaGgAni saindhavaM nAgaraM trivRt । maricAni ca tatsarvaM gomutreNa virecanam ॥64॥
hk transliteration by Sanscriptहरीतकी भद्रदारु कुष्ठं पूगफलं तथा । सैन्धवं शृङ्गवेरं च गोमूत्रेण विरेचनम् ॥६५॥
For purgation, use a mixture of Haritaki, Bhadradar (a type of tree), Kushta (costus), Puga fruit, rock salt, and Shringavera (a type of ginger), all combined with Gomutra (cow urine).
english translation
विरेचन के लिए हरितकी, भद्रदारु (एक प्रकार का पेड़), कुष्ठ, पूग फल, सैन्धव (साल्ट) और शृङ्गवेर (एक प्रकार की अदरक) का मिश्रण गोमूत्र के साथ प्रयोग करें।
hindi translation
harItakI bhadradAru kuSThaM pUgaphalaM tathA । saindhavaM zRGgaveraM ca gomUtreNa virecanam ॥65॥
hk transliteration by Sanscript