Sushruta Samhita
Progress:1.1%
स्वातन्त्र्यान्नित्यभावाच्च सर्वगत्वात्तथैव च । सर्वेषामेव सर्वात्मा सर्वलोकनमस्कृतः ॥६॥
Due to his independence, eternal nature, and omnipresence, he is the self of all, revered by all worlds.
english translation
स्वतंत्रता, शाश्वतता और सर्वव्यापकता के कारण, वह सभी का आत्मा है, सभी लोकों द्वारा पूजित।
hindi translation
स्थित्युत्पत्तिविनाशेषु भूतानामेष कारणम् । अव्यक्तो व्यक्तकर्मा च रूक्षः शीतो लघुः खरः ॥७॥
He is the cause of the creation, preservation, and dissolution of beings, being unmanifest, manifest in actions, rough, cold, light, and harsh.
english translation
वह प्राणियों की स्थिति, उत्पत्ति और नाश का कारण है, अव्यक्त, व्यक्त कर्म वाला, रूखा, ठंडा, हल्का और कठोर है।
hindi translation
तिर्यग्गो द्विगुणश्चैव रजोबहुल एव च । अचिन्त्यवीर्यो दोषाणां नेता रोगसमूहराट् ॥८॥
He is the leader of the group of ailments, having inconceivable power, dwelling in animals, and being twice as much in rajas (passion) and predominantly abundant in it.
english translation
वह रोगों के समूह का नेता है, अचिन्तनीय शक्ति वाला, तिर्यग्गो और रजोबहुल है तथा इसमें रज (कामना) दुगना अधिक है।
hindi translation
आशुकारी मुहुश्चारी पक्वाधानगुदालयः । देहे विचरतस्तस्य लक्षणानि निबोध मे ॥९॥
He who quickly and frequently moves about in the body, who resides in the digestive tract and the rectum, learn from me the characteristics of such a one.
english translation
जो शरीर में शीघ्रता और बार-बार चलता रहता है, जो पाचन मार्ग और गुदाधान में निवास करता है, उसके लक्षणों को मुझसे जानो।
hindi translation
दोषधात्वग्निसमतां सम्प्राप्तिं विषयेषु च । क्रियाणामानुलोम्यं च करोत्यकुपितोऽनिलः । (इन्द्रियार्थोपसम्प्राप्तिं दोषधात्वग्न्यवैकृतम्। क्रियाणामानुलोम्यं च कुर्याद्वायुरदूषितः ॥१०॥) ।
The air, when unaggravated, achieves balance in doshas, dhatus, and agni, and aligns with subjects and processes in a normal manner.
english translation
वायु, जब बिगड़ा नहीं होता, दोषों, धातुओं और अग्नि में संतुलन प्राप्त करता है और विषयों तथा क्रियाओं में सामान्य तरीके से संगत होता है।
hindi translation
वातव्याधिनिदानम्
Diseases Of The Nervous System
2.
अर्शोनिदानम्
Diagnosis Of Haemorrhoids
3.
अश्मरीनिदानम्
Diagnosis Of Urinary Calculus
4.
भगन्दरनिदानम्
Diagnosis Of Anal Fistula
5.
कुष्ठनिदानम्
Diagnosis Of Leprosy And Other Skin Diseases
6.
प्रमेहनिदानम्
Diagnosis Of Diabetes
7.
उदरनिदानम्
Diagnosis Of Enlargement Of The Abdomen
8.
मूढगर्भनिदानम्
Diagnosis Of Foetal Obstruction
9.
विद्रधिनिदानम्
Diagnosis Of Abscess
10.
विसर्पनाडीस्तनरोगनिदानम्
Diagnosis Of Erysipelas, Sinus And Mammae
11.
ग्रन्थ्यपच्यर्बुदगलगण्डनिदानम्
Diagnosis Of Glands, Scrofula, Tumors And Goitre
12.
वृद्ध्युपदंशश्लीपदनिदानम्
Diagnosis Of Hernia, Tumours, Elephantiasis, Etc.
13.
क्षुद्ररोगनिदानम्
Diagnosis Of Minor Diseases
14.
शूकदोषनिदानम्
Diagnosis Of Diseases Of The Penis
15.
भग्ननिदानम्
Diagnosis Of Fractures-dislocations
16.
मुखरोगनिदानम्
Diagnosis Of Diseases Of Mouth
Progress:1.1%
स्वातन्त्र्यान्नित्यभावाच्च सर्वगत्वात्तथैव च । सर्वेषामेव सर्वात्मा सर्वलोकनमस्कृतः ॥६॥
Due to his independence, eternal nature, and omnipresence, he is the self of all, revered by all worlds.
english translation
स्वतंत्रता, शाश्वतता और सर्वव्यापकता के कारण, वह सभी का आत्मा है, सभी लोकों द्वारा पूजित।
hindi translation
स्थित्युत्पत्तिविनाशेषु भूतानामेष कारणम् । अव्यक्तो व्यक्तकर्मा च रूक्षः शीतो लघुः खरः ॥७॥
He is the cause of the creation, preservation, and dissolution of beings, being unmanifest, manifest in actions, rough, cold, light, and harsh.
english translation
वह प्राणियों की स्थिति, उत्पत्ति और नाश का कारण है, अव्यक्त, व्यक्त कर्म वाला, रूखा, ठंडा, हल्का और कठोर है।
hindi translation
तिर्यग्गो द्विगुणश्चैव रजोबहुल एव च । अचिन्त्यवीर्यो दोषाणां नेता रोगसमूहराट् ॥८॥
He is the leader of the group of ailments, having inconceivable power, dwelling in animals, and being twice as much in rajas (passion) and predominantly abundant in it.
english translation
वह रोगों के समूह का नेता है, अचिन्तनीय शक्ति वाला, तिर्यग्गो और रजोबहुल है तथा इसमें रज (कामना) दुगना अधिक है।
hindi translation
आशुकारी मुहुश्चारी पक्वाधानगुदालयः । देहे विचरतस्तस्य लक्षणानि निबोध मे ॥९॥
He who quickly and frequently moves about in the body, who resides in the digestive tract and the rectum, learn from me the characteristics of such a one.
english translation
जो शरीर में शीघ्रता और बार-बार चलता रहता है, जो पाचन मार्ग और गुदाधान में निवास करता है, उसके लक्षणों को मुझसे जानो।
hindi translation
दोषधात्वग्निसमतां सम्प्राप्तिं विषयेषु च । क्रियाणामानुलोम्यं च करोत्यकुपितोऽनिलः । (इन्द्रियार्थोपसम्प्राप्तिं दोषधात्वग्न्यवैकृतम्। क्रियाणामानुलोम्यं च कुर्याद्वायुरदूषितः ॥१०॥) ।
The air, when unaggravated, achieves balance in doshas, dhatus, and agni, and aligns with subjects and processes in a normal manner.
english translation
वायु, जब बिगड़ा नहीं होता, दोषों, धातुओं और अग्नि में संतुलन प्राप्त करता है और विषयों तथा क्रियाओं में सामान्य तरीके से संगत होता है।
hindi translation