Sushruta Samhita
Progress:14.4%
दिवा दिवा शोषयित्वा गवां क्षीरेण भावयेत् । तृतीयं सप्तरात्रं तु भावयेन्मधुकाम्बुना ॥५६॥
During the day, one should dry the cow's milk. For the third day, one should soak it with honey and water for seven nights.
english translation
दिन में, गाय के दूध को सुखाना चाहिए। तीसरे दिन, इसे शहद और पानी में सात रातों तक भिगोना चाहिए।
hindi translation
divA divA zoSayitvA gavAM kSIreNa bhAvayet । tRtIyaM saptarAtraM tu bhAvayenmadhukAmbunA ॥56॥
hk transliteration by Sanscriptततः क्षीरं पुनः पीतान् सुशुष्कांश्चूर्णयेद्भिषक् । काकोल्यादिं सयष्ट्याह्वं मञ्जिष्ठां सारिवां तथा ॥५७॥
Then the physician should grind the milk again with the dry powders of Kākolyā, Sajaṣṭī, Mañjiṣṭhā, and Sārivā.
english translation
तत्पश्चात चिकित्सक को काकोल्यादि, सयष्टि, मञ्जिष्ठा, और सारिवा के सूखे चूर्णों के साथ दूध को फिर से पीसना चाहिए।
hindi translation
tataH kSIraM punaH pItAn suzuSkAMzcUrNayedbhiSak । kAkolyAdiM sayaSTyAhvaM maJjiSThAM sArivAM tathA ॥57॥
hk transliteration by Sanscriptकुष्ठं सर्जरसं मांसीं सुरदारु सचन्दनम् । शतपुष्पां च सञ्चूर्ण्य तिलचूर्णेन योजयेत् ॥५८॥
Kushtha, Sarja rasa, Mansi, Devadaru, Sandalwood, and Shatapushpa - grinding these into a powder, mix with sesame powder.
english translation
कुष्ठ, सर्जरस, मांसी, देवदारु, चंदन और शतपुष्प को पीसकर चूर्ण बनाएं, फिर इसे तिल के चूर्ण के साथ मिलाएं।
hindi translation
kuSThaM sarjarasaM mAMsIM suradAru sacandanam । zatapuSpAM ca saJcUrNya tilacUrNena yojayet ॥58॥
hk transliteration by Sanscriptपीडनार्थं च कर्तव्यं सर्वगन्धशृतं पयः । चतुर्गुणेन पयसा तत्तैलं विपचेद्भिषक् ॥५९॥
For relieving pain, one should prepare milk infused with all fragrant substances; the physician should boil that oil with four times the quantity of milk.
english translation
दर्द से राहत के लिए सभी सुगंधित पदार्थों से युक्त दूध तैयार करना चाहिए; चिकित्सक को उस तेल को उससे चौगुनी मात्रा के दूध में उबालना चाहिए।
hindi translation
pIDanArthaM ca kartavyaM sarvagandhazRtaM payaH । caturguNena payasA tattailaM vipacedbhiSak ॥59॥
hk transliteration by Sanscriptएलामंशुमतीं पत्रं जीवकं तगरं तथा । रोध्रं प्रपौण्डरीकं च तथा कालानुसारि(वा)णम् ॥६०॥
The leaves of Elaa, Manjushree, Jivaka, Tagara, Rohita, and Prapaundarika should also be prepared according to the season.
english translation
एला, मंजुष्री, जीवक, तगर, रोहिता, और प्रपौंडरीक के पत्तों को भी मौसम के अनुसार तैयार किया जाना चाहिए।
hindi translation
elAmaMzumatIM patraM jIvakaM tagaraM tathA । rodhraM prapauNDarIkaM ca tathA kAlAnusAri(vA)Nam ॥60॥
hk transliteration by Sanscript