Sushruta Samhita
Progress:8.9%
तैलं विपक्वं सेकार्थे हितं तु व्रणरोपणे । अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि भिन्नानां तु चिकित्सितम् ॥४१॥
Oil prepared with these ingredients is beneficial for healing wounds and can be used for fomentation. Now, I shall further explain the treatment for punctured wounds.
english translation
इन सामग्रियों से पकाया गया तैल व्रणों के उपचार के लिए लाभकारी होता है और इसे सेंक के लिए उपयोग किया जा सकता है। अब, मैं भिन्न व्रणों (छिद्रित घावों) की चिकित्सा के बारे में विस्तार से बताऊंगा।
hindi translation
tailaM vipakvaM sekArthe hitaM tu vraNaropaNe । ata UrdhvaM pravakSyAmi bhinnAnAM tu cikitsitam ॥41॥
hk transliteration by Sanscriptभिन्नं नेत्रमकर्मण्यमभिन्नं लम्बते तु यत् । तन्निवेश्य यथास्थानमव्याविद्धसिरं शनैः ॥४२॥
A damaged eye that has become non-functional or an intact eye that hangs loose should be carefully placed back in its original position, ensuring that no veins are disrupted in the process.
english translation
जो नेत्र क्षतिग्रस्त होकर अकार्यशील हो गया हो या जो नेत्र अखंडित है पर लटक रहा हो, उसे धीरे-धीरे बिना किसी शिरा को क्षति पहुँचाए, सावधानीपूर्वक उसके स्थान पर स्थापित करना चाहिए।
hindi translation
bhinnaM netramakarmaNyamabhinnaM lambate tu yat । tannivezya yathAsthAnamavyAviddhasiraM zanaiH ॥42॥
hk transliteration by Sanscriptपीडयेत् पाणिना सम्यक् पद्मपत्त्रान्तरेण तु । ततोऽस्य तर्पणं कार्यं नस्यं चानेन सर्पिषा ॥४३॥
It should be gently pressed with the hand using the edge of a lotus petal. Afterward, the eye should be nourished, and nasal drops of ghee should be administered.
english translation
उसे सावधानीपूर्वक हाथ से, कमलपत्र के किनारे से दबाना चाहिए। इसके बाद नेत्र का तर्पण करना चाहिए और नस्य के रूप में घी का प्रयोग करना चाहिए।
hindi translation
pIDayet pANinA samyak padmapattrAntareNa tu । tato'sya tarpaNaM kAryaM nasyaM cAnena sarpiSA ॥43॥
hk transliteration by Sanscriptआजं घृतं क्षीरपात्रं मधुकं चोत्पलानि च । जीवकर्षभकौ चैव पिष्ट्वा सर्पिर्विपाचयेत् ॥४४॥
Ajā (goat's) ghee, milk, Madhuka, blue lotuses, Jivaka, and Rishabhaka should be ground and then cooked with ghee.
english translation
आजा (बकरी का) घी, दूध, मधुक, उत्पल (नील कमल), जीवक और ऋषभक को पीसकर घी के साथ पकाना चाहिए।
hindi translation
AjaM ghRtaM kSIrapAtraM madhukaM cotpalAni ca । jIvakarSabhakau caiva piSTvA sarpirvipAcayet ॥44॥
hk transliteration by Sanscriptसर्वनेत्राभिघाते तु सर्पिरेतत् प्रशस्यते । उदरान्मेदसो वर्तिर्निर्गता यस्य देहिनः ॥४५॥
In cases of injuries to all the eyes, this (ghee) is highly recommended, especially when the fat is extracted from the abdomen of the person.
english translation
सभी नेत्रों के आघात में, यह (घी) अत्यधिक अनुशंसित है, विशेषकर जब व्यक्ति के पेट से मेद निकाला जाता है।
hindi translation
sarvanetrAbhighAte tu sarpiretat prazasyate । udarAnmedaso vartirnirgatA yasya dehinaH ॥45॥
hk transliteration by Sanscript