Charak Samhita
Progress:69.8%
द्रव्याणि द्विरसादीनि संयुक्तांश्च रसान् बुधाः। रसानेकैकशो वाऽपि कल्पयन्ति गदान् प्रति ॥२६॥
In diseases, the wise physicians administer drugs made up of combinations of two or more rasas etc., and also the combined or single rasa separately (as required).
english translation
dravyANi dvirasAdIni saMyuktAMzca rasAn budhAH। rasAnekaikazo vA'pi kalpayanti gadAn prati ॥26॥
hk transliteration by Sanscriptयः स्याद्रसविकल्पज्ञः स्याच्च दोषविकल्पवित्। न स मुह्येद्विकाराणां हेतुलिङ्गोपशान्तिषु ॥२७॥
One, who is conversant with the variations of rasas and dosha, does not confuse in diagnosing the cause and symptoms of the disease and decide the course of treatment of diseases.
english translation
yaH syAdrasavikalpajJaH syAcca doSavikalpavit। na sa muhyedvikArANAM hetuliGgopazAntiSu ॥27॥
hk transliteration by Sanscriptव्यक्तः शुष्कस्य चादौ च रसो द्रव्यस्य लक्ष्यते। विपर्ययेणानुरसो रसो नास्ति हि सप्तमः ॥२८॥
Rasa is that which is perceived at first in dry form (of the substance). The contrary (perceived afterwards and drug in wet form) is known as anurasa (subsidiary taste). There is no seventh rasa (as unmanifested one).
english translation
vyaktaH zuSkasya cAdau ca raso dravyasya lakSyate। viparyayeNAnuraso raso nAsti hi saptamaH ॥28॥
hk transliteration by Sanscriptपरापरत्वे युक्तिश्च सङ्ख्या संयोग एव च। विभागश्च पृथक्त्वं च परिमाणमथापि च ॥२९॥
॥ Guna (properties)॥ Paratva (excellence), aparatva (non-excellence), yukti (rationale), sankhya (enumeration), samyoga (conjunction), vibhaga (disjunction), prithaktva (separateness), parimana (measurement),
english translation
parAparatve yuktizca saGkhyA saMyoga eva ca। vibhAgazca pRthaktvaM ca parimANamathApi ca ॥29॥
hk transliteration by Sanscriptसंस्कारोऽभ्यास इत्येते गुणा ज्ञेयाः परादयः। सिद्ध्युपायाश्चिकित्साया लक्षणैस्तान् प्रचक्ष्महे ॥३०॥
sanskara (processing) and abhyasa (practice): these properties are known as paradi (beginning with para). They are the means of success (in treatment), I am explaining them with definitions.
english translation
saMskAro'bhyAsa ityete guNA jJeyAH parAdayaH। siddhyupAyAzcikitsAyA lakSaNaistAn pracakSmahe ॥30॥
hk transliteration by Sanscript