Skip to content
navigationtools

Sushruta Samhita

Progress:53.5%

x

एष सर्वसरे धूमः प्रशस्तः स्नैहिको मतः । कफघ्नो मारुतघ्नश्च मुखरोगविनाशनः ॥७१॥

This is the recommended oily smoke that is excellent for expelling phlegm, alleviating wind disorders, and eliminating oral diseases.

english translation

यह अनुशंसित तैलीय धुआं है जो कफ को बाहर निकालने, वायु विकारों को दूर करने और मौखिक रोगों को दूर करने के लिए उत्कृष्ट है।

hindi translation

पित्तात्मके सर्वसरे शुद्धकायस्य देहिनः । सर्वः पित्तहरः कार्यो विधिर्मधुरशीतलः ॥७२॥

For a person with a pure body who is predominantly influenced by pitta, all the treatments should be sweet and cooling, aimed at reducing pitta.

english translation

शुद्ध शरीर वाले पित्तात्मक व्यक्ति के लिए सभी उपचार मधुर और शीतल होने चाहिए, जो पित्त को कम करने के लिए होते हैं।

hindi translation

प्रतिसारणगण्डूषौ धूमः संशोधनानि च । कफात्मके सर्वसरे विधिं कुर्यात् कफापहम् ॥७३॥

In conditions dominated by kapha, treatments should include ganduṣa (gargling), smoking, and purificatory procedures, all aimed at alleviating kapha.

english translation

कफ से प्रभावित स्थितियों में, उपचार में गण्डूष (गरारे), धूम (धूम्रपान), और शोधन प्रक्रियाएँ शामिल करनी चाहिए, जो कफ को कम करने के लिए होती हैं।

hindi translation

पिबेदतिविषां पाठां मुस्तं च सुरदारु च । रोहिणीं कटुकाख्यां च कुटजस्य फलानि च ॥७४॥

One should consume the highly poisonous ṭivīṣā, along with musta, surādāru, the bitter fruit known as rohiṇī, and the fruits of kuṭaja.

english translation

व्यक्ति को अत्यधिक विषैला तिविषां, मुष्ट, सुरादारु, कड़वे फल रोहिणी और कुटज के फलों का सेवन करना चाहिए।

hindi translation

गवां मूत्रेण मनुजो भागैर्धरणसम्मितैः । एष सर्वान् कफकृतान् रोगान् योगोऽपकर्षति ॥७५॥

By the use of cow's urine mixed with the appropriate proportions, one can eliminate all diseases caused by excess kapha.

english translation

गाय के मूत्र को उचित मात्रा में मिलाकर उपयोग करने से व्यक्ति सभी कफजनित रोगों को दूर कर सकता है।

hindi translation