Natyashastra
Progress:NaN%
पूर्णमुत्साहगर्वेषु रोमहर्षेषु कम्पितम् । कुञ्चितं च सरोमाञ्चं स्पर्शे शीते भये ज्वरे॥ १४१॥
Pūrṇa (full)—in energy and arrogance. Kampita (trembling)—in anger and joy. Kuñcita (contracted)—in horripilation (sensitive) touch, cold, fear and fever.
english translation
pUrNamutsAhagarveSu romaharSeSu kampitam । kuJcitaM ca saromAJcaM sparze zIte bhaye jvare॥ 141॥
hk transliteration by Sanscriptप्राकृतं शेषभावेषु गण्डकर्म भवेदिति । विवर्तनं कम्पनं च विसर्गो विनिगूहनम्॥१४२॥
Sama (natural)—in the remaining conditions. Gestures of the lips are six in number. (They are): Vivartana (narrowing), Kampana (trembling), Visarga (spreading out), Vinigūhana (concealing).
english translation
prAkRtaM zeSabhAveSu gaNDakarma bhavediti । vivartanaM kampanaM ca visargo vinigUhanam॥142॥
hk transliteration by Sanscriptसन्दष्टकं समुद्गं च षट् कर्माण्यधरस्य तु । विकूणितं विवर्तस्तु वेपनं कम्पनं स्मृतम् ॥ १४३॥
Sandaṣṭaka (biting) and Samudgaka (contracting) are six gestures of lips . Vivartana (narrowing)—lips narrowed down. Kampana (trembling)—throbbing (of lips).
english translation
sandaSTakaM samudgaM ca SaT karmANyadharasya tu । vikUNitaM vivartastu vepanaM kampanaM smRtam ॥ 143॥
hk transliteration by Sanscriptविनिष्क्रामो विसर्गस्तु प्रवेशो विनिगूहनम् । सन्दष्टकं द्विजैअर्दष्टं समुद्गः सहजोन्नति ॥ १४४॥
Visarga (spreading out)—to spread out (lips). Vinigūhana (concealing)—drawing in (of lips). Sandaṣṭaka (biting)—(lips) bitten by teeth. Samudgaka (joining)—moving the lips together.
english translation
viniSkrAmo visargastu pravezo vinigUhanam । sandaSTakaM dvijaiardaSTaM samudgaH sahajonnati ॥ 144॥
hk transliteration by Sanscriptइत्योष्ठलक्षणं प्रोक्तं विनियोगं निबोधत । असूयावेदनावज्ञाभयादिषु विवर्तनम् ॥ १४५॥
These are the gestures of the lower lips; now listen about their uses. Vivartana (narrowing)—in envy, pain, contempt, laziness and the like.
english translation
ityoSThalakSaNaM proktaM viniyogaM nibodhata । asUyAvedanAvajJAbhayAdiSu vivartanam ॥ 145॥
hk transliteration by Sanscript