Charak Samhita
Progress:NaN%
तदा वेगप्रतीघातात् कफपित्ते समीरयन्। ऊर्ध्वं तिर्यगधश्चैव विकारान् कुरुतेऽनिलः ॥२१॥
vata, due to the obstruction of such urges, propels kapha and pitta upwards, obliquely and downwards within the body,
english translation
tadA vegapratIghAtAt kaphapitte samIrayan। UrdhvaM tiryagadhazcaiva vikArAn kurute'nilaH ॥21॥
hk transliteration by Sanscriptप्रतिश्यायं च कासं च स्वरभेदमरोचकम्। पार्श्वशूलं शिरःशूलं ज्वरमंसावमर्दनम् ॥२२॥
ausing the disorders having symptoms of all three doshas such as coryza, cough, hoarseness of voice, anorexia, pain in flank, headache, fever, pain in shoulders, bodyache,
english translation
pratizyAyaM ca kAsaM ca svarabhedamarocakam। pArzvazUlaM ziraHzUlaM jvaramaMsAvamardanam ॥22॥
hk transliteration by Sanscriptअङ्गमर्दं मुहुश्छर्दिं वर्चोभेदं त्रिलक्षणम्। रूपाण्येकादशैतानि यक्ष्मा यैरुच्यते महान् ॥२३॥
frequent vomiting and diarrhea. These are the eleven symptoms of rajayakshma caused due to suppression of urges.
english translation
aGgamardaM muhuzchardiM varcobhedaM trilakSaNam। rUpANyekAdazaitAni yakSmA yairucyate mahAn ॥23॥
hk transliteration by Sanscriptईर्ष्योत्कण्ठाभयत्रासक्रोधशोकातिकर्शनात्। अतिव्यवायानशनाच्छुक्रमोजश्च हीयते ॥२४॥
॥ 3. Kshayaja rajayakshma (due to depletion of tissues)॥ Excessive envy, eagerness, fever, terror, anger, grief, excessive indulgence in sexual intercourse, and fasting leads to depletion of shukra and ojas.
english translation
IrSyotkaNThAbhayatrAsakrodhazokAtikarzanAt। ativyavAyAnazanAcchukramojazca hIyate ॥24॥
hk transliteration by Sanscriptततः स्नेहक्षयाद्वायुर्वृद्धो दोषावुदीरयन्। प्रतिश्यायं ज्वरं कासमङ्गमर्दं शिरोरुजम् ॥२५॥
This, in turn, due to loss of unctuousness, provokes vata which further aggravates the other two doshas and causes eleven symptoms such as—coryza, fever, cough, bodyache, headache,
english translation
tataH snehakSayAdvAyurvRddho doSAvudIrayan। pratizyAyaM jvaraM kAsamaGgamardaM zirorujam ॥25॥
hk transliteration by Sanscript