Astanga Hrudaya
Progress:73.8%
पिप्पलीवर्धमानं वा क्षीराशी वा शिलाजतु । तद्वद्वा गुग्गुलुं क्षीरं तुल्यार्द्रकरसं तथा ॥ ४१ ॥
or the Pippalī Vardhamāna regimen (gradually increasing the quantity daily) while staying on a milk diet; or śilājatu (asphaltum); or similarly, guggulu (Commiphora mukul); or milk mixed with an equal quantity of fresh ginger juice (ārdraka rasa).
english translation
pippalIvardhamAnaM vA kSIrAzI vA zilAjatu । tadvadvA gugguluM kSIraM tulyArdrakarasaM tathA ॥ 41 ॥
hk transliteration by Sanscriptचित्रकामरदारुभ्यां कल्कं क्षीरेण वा पिबेत् । मासं युक्तस्तथा हस्तिपिप्पलीविश्वभेषजम् ॥ ४२ ॥
Paste of citrakā – Plumbago zeylanica, and amaradāru – Cedrus deodara may be consumed along with milk, hastipippalī – or paste of Scindapsus officinalis and viśvabheṣajam – Zingiber officinale may be consumed with milk for a month.
english translation
citrakAmaradArubhyAM kalkaM kSIreNa vA pibet । mAsaM yuktastathA hastipippalIvizvabheSajam ॥ 42 ॥
hk transliteration by Sanscriptविडङ्गं चित्रको दन्ती चव्यं व्योषं च तैः पयः । कल्कैः कोलसमैः पीत्वा प्रवृद्धमुदरं जयेत् ॥ ४३ ॥
Paste of viḍaṅgaṃ – Embelia ribes, citraka – Plumbago zeylanica, dantī – Baliospermum montanum, cavyaṃ – Piper retrofractum, and vyoṣaṃ – Piper longum, Piper nigrum and Zingiber officinale, one kola (6 grams) in quantity consumed along with milk, cures abdominal enlargement though advanced.
english translation
viDaGgaM citrako dantI cavyaM vyoSaM ca taiH payaH । kalkaiH kolasamaiH pItvA pravRddhamudaraM jayet ॥ 43 ॥
hk transliteration by Sanscriptभोज्यं भुञ्जीत वा मासं स्नुहीक्षीरघृतान्वितम् । उत्कारिकां वा स्नुक्क्षीरपीतपथ्याकणाकृताम् ॥ ४४ ॥
Food mixed with snuhī kṣīra – milky sap of Euphorbia neriifolia and ghee should be partaken for one month; or Utkarika (bread/cake) prepared with snukkṣīra – addition of yellow coloured milky sap of Euphorbia neriifolia, pathyā – Terminalia chebula and kaṇā – Piper longum.
english translation
bhojyaM bhuJjIta vA mAsaM snuhIkSIraghRtAnvitam । utkArikAM vA snukkSIrapItapathyAkaNAkRtAm ॥ 44 ॥
hk transliteration by Sanscriptपार्श्वशूलमुपस्तम्भं हृद्ग्रहं च समीरणः । यदि कुर्यात्ततस्तैलं बिल्वक्षारान्वितं पिबेत् ॥ ४५ ॥
When vāta gives rise to pain in the flanks, rigidity (upastambha), and catching pain in the region of the heart, then the patient should drink oil (of Sesamum indicum) mixed with the alkali (ash) of bilva – Aegle marmelos;
english translation
pArzvazUlamupastambhaM hRdgrahaM ca samIraNaH । yadi kuryAttatastailaM bilvakSArAnvitaM pibet ॥ 45 ॥
hk transliteration by Sanscript